Coco Chanel
เฟมินิสต์ผู้ไม่ยอมก้มหัวให้โชคชะตา
Elegance is not the prerogative of those who have just escaped from adolescence, but of those who have already taken possession of their future.
- Coco Chanel
อาจกล่าวได้ว่าไม่มีใครทำอะไรใหม่กว่า หรือทำได้เปรี้ยวกว่า สิ่งที่ผู้หญิงคนนี้เคยทำไว้แก่ประวัติศาสตร์วงการแฟชั่น... ครั้งหนึ่งคริสติออง ดิออร์ เคยกล่าวถึงโคโค ชาแนลว่า "With a black pullover and ten rows of pearls she revolutionized fashion." ซึ่งไม่เป็นการกล่าวที่เกินจริงเลย มาดามโคโค ชาแนล ผู้ปฏิวัติโลกแห่งแฟชั่นของหญิงสาวนั้น ไม่เพียงแต่จะเป็นเจ้าของตำนานน้ำหอม Chanel No. 5 อันเลื่องชื่อ และ little black dress อันเป็นอมตะ แต่ยังมีผลงานการออกแบบมากมาย ทั้งเสื้อผ้า ชุดสูท รองเท้า และเครื่องประดับมากมาย สิ่งที่โคโค่ ชาเนล สร้างไว้แก่วงการแฟชั่น ไม่ใช่เพียงสไตล์เสื้อผ้าที่หรูหราโดดเด่นไม่เหมือนใคร แต่สิ่งที่เธอทำนั้น คือการพลิกความหมายของคำว่า แฟชั่น เธอเปลี่ยนโลกของผู้หญิง สร้างกฏของเธอเอง กฏอันแสนเรียบง่ายแต่ทรงพลัง ผลงานของเธอเป็นแฟชั่นที่เดินไปถึงตัวผู้หญิงทุกคน ทุกหัวระแหง ทุกมุมของถนน
นอกจากจะได้ชื่อว่าเป็นผู้นำเทรนด์แฟชั่นผู้หญิงและแฟชั่นชั้นสูงแล้ว เธอยังเป็น 1 ใน 100 คนที่มีอิทธิพลมากที่สุดในศตวรรษที่ 20 จาก Time Magazine ด้วยความเป็นเฟมินิสต์ที่หาญกล้าลุกขึ้นมาเรียกร้องสิทธิใหม่ๆมากมายให้กับความเป็นสตรี แม้เธอจะไม่เคยกล่าวอ้างถึงสิทธิสตรีหรือประกาศตัวเองว่าเป็นเช่นนั้น แต่ทว่าผลงานทั้งชีวิตของเธอเป็นประจักษ์พยานที่ดีที่สุด โดยการหยิบยืมไอเดียในการสร้างสรรค์ผลงานแฟชั่นของเสื้อผ้าผู้ชายมาดัดแปลงให้เป็นเสื้อผ้าสำหรับผู้หญิงยุคใหม่ เธอปลดปล่อยผู้หญิงออกจากคอร์เซตอันรัดรึงจนแทบจะหายใจไม่ออก กับกระโปรงสุ่มไก่ฟูฟ่อง... ทั้งยังนำกางเกงซึ่งเป็นอาภรณ์ต้องห้ามสำหรับ ผู้หญิง ในยุคนั้น มาสร้างเป็นแฟชั่นในแบบของเธอ... ทั้งยังช็อกผู้คนในสมัยนั้นด้วยการตัดผมบ็อบสั้น อาบแดดจนผิวเป็นสีแทน สวมหมวกเบเรต์ อย่างเก๋ไก๋ อันเป็นการปฏิเสธการแต่งตัวตามขนบนิยมแห่งความเป็นหญิง
การที่ชาแนลเติบโตมาในสถานเลี้ยงเด็กกำพร้า ทำให้งานของเธอได้รับอิทธิพลอย่างมากจากความเรียบง่ายและงามสง่าของชุดแม่ชี และโทนสีขรึมๆในโทนขาวดำ เธอแนะนำให้ผู้หญิงได้รู้จักกับเสื้อผ้าที่ใส่สบาย ดูเท่ เก๋ และมีสไตล์ เธอทำให้ผู้หญิงรู้จักกับ Little Black Dress และเสื้อคาร์ดิแกนที่สวมใส่สบาย และดูไม่เหมือนใคร จนเป็นเสมือนตัวแทนแฟชั่นของชาเนลไปแล้ว นอกจากนี้เธอยังทำให้สูททรงตรงและผ้าเจอร์ซี กลายเป็น คอลเล็กชั่นคลาสสิกของเธอ ทั้งยังนำเสนอแฟชั่นเดรสยาวเพียงเข่าซึ่งเสมือนการเปิดให้เห็นข้อเท้าของผู้หญิงครั้งแรก
สัญลักษณ์ที่บ่งบอกความเป็นชาแนล ได้แก่ โลโก้ CC กระเป๋าลายข้าวหลามตัดที่มีโซ่พันสาย แจ็กเกตที่มีซับในผ้าไหมพิมพ์ลายชาแนล กระดุมเหรียญพิมพ์ลายดอก Camillia หรือพิมพ์ Mademoiselle Chanel ฯลฯ รายละเอียดเหล่านี้เป็นเอกลักษณ์ของแบรนด์ที่รับแรงบันดาลใจจากความเป็นโคโค่ ชาเนล ที่มักจะปรากฏตัวในภาพถ่ายโดยมือหนึ่งคีบบุหรี่ หรือไม่ก็ยืนอยู่หน้ากระจกเงาอันเลื่องชื่อ
ทางด้านชีวิตส่วนตัวนั้น ชีวิตของเธอไม่ได้โรยไปด้วยกลีบกุหลาบ แต่ทว่าเต็มไปด้วยเรื่องราวของการต่อสู้ โคโค่ ชาเนลมีชื่อเต็มว่า Gabrielle Bonheur Chanel เกิดในปีค.ศ. 1883 ที่เมืองเล็ก ๆ ที่ชื่อว่า Saumur, Maine-et-Loire ประเทศฝรั่งเศส อันห่างไกลจากแฟชั่น หรือ สิ่งหรูหรา ไม่เหมือนดังเช่นผลงานของเธอ ทั้งยังมีชีวิตในวัยเด็กที่ค่อนข้างลำบาก เนื่องจากฐานะทางบ้านของเธอยากจน มารดาเสียชีวิตเมื่อเธออายุได้ 6 ขวบ ทิ้งเธอและพี่น้องอีก 4 คน ไว้กับพ่อ ซึ่งไม่นานพ่อของเธอก็หายตัวไป เธอถูกส่งไปอยู่ที่ สถานเลี้ยงเด็กกำพร้าในแคว้น Auvergne และหาเลี้ยงชีพด้วยการเย็บผ้า
เธอเปลี่ยนชื่อเป็น Coco Chanel เมื่อเริ่มต้นอาชีพการเป็นนักร้องในช่วงสั้น ๆ ก่อนจะไปมีความสัมพันธ์ในฐานะภรรยาน้อยของนายทหารผู้ร่ำรวยชื่อ Etienne Balsan ผู้ซึ่งเป็นรักแรกและเป็นนายทุนให้เธอเปิดร้านขายหมวกแห่งแรกใน Deauville ในปีค.ศ. 1909 แต่ด้วยการสนับสนุนของ Arthur ชายหนุ่มผู้ร่ำรวยชาวอังกฤษ ทำให้กิจการของเธอเติบโตและเป็นที่รู้จัก จาก หมวก เป็นเสื้อผ้า และก่อตั้งห้องเสื้อ ชาแนล (The House of Chanel) ขึ้นที่ Deauville ในปีค.ศ.1913 จากนั้นจึงย้ายไปที่ เลขที่ 31 ถนน Cambon ในปารีสในปี ค.ศ. 1914
การได้เป็น Mistress ของ Grand Duke Dimitri แห่งรัสเซีย เปิดโอกาสให้เธอออกน้ำหอมในชื่อ Chanel No. 5 ขึ้นในปี ค.ศ. 1921 ด้วยการวางตำแหน่งของแคมเปญโฆษณาให้เป็น "A very improper perfume for nicely brought up ladies" ซึ่งนับเป็นครั้งแรกที่มีการออกน้ำหอมภายใต้ชื่อของดีไซน์เนอร์ ความสำเร็จของน้ำหอม Chanel No. 5 ทำให้แบรนด์ของเธอได้รับความนิยมอย่างสูงในหมู่ไฮโซในปารีสและลอนดอน
ครั้งหนึ่งมาดามโคโคเกือบจะตกลงแต่งงานกับดุ๊คแห่งเวสมินสเตอร์ (the Duke of Westminster) ชายหนุ่มผู้ร่ำรวยที่สุดในยุโรปในยุคนั้น แต่เธอก็กลับปฏิเสธ ด้วยเหตุผลว่า There have been several Duchess of Westminster. There is only one Chanel.
ในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง ปารีสถูกยึดโดยนาซีเยอรมัน ทำให้เธอจำเป็นต้องปิดกิจการและไปทำงานรับใช้ชาติในฐานะพยาบาล แต่แล้วความสัมพันธ์ของเธอกับ Hans Gunther von Dicklage คู่รักซึ่งเป็นเจ้าหน้าที่ระดับสูงของนาซี ก็ทำให้ชื่อเสียงของเธอตกต่ำและถูกเนรเทศจากสังคมชาวปารีสอยู่เกือบ 15 ปี กว่าที่เธอจะมีโอกาสได้กลับเข้าสู่วงการแฟชั่นอีกครั้งในปีค.ศ. 1954
นอกเหนือไปจากการออกแบบเสื้อผ้า ชาแนลยังออกแบบคอสตูมให้กับละครเวทีอย่าง Cocteau's Antigone (1923) และ Oedipus Rex (1937) Coco ทั้งยังออกแบบคอสตูมให้กับหนังดังๆหลายเรื่อง เช่น เรื่อง Renoir's La Regle de Jeu, Alan Resnais (Last Year in Marienbad) ฯลฯ
ชาแนลเสียชีวิตในปี ค.ศ. 1971 เมื่ออายุ 87 ปี ในขณะที่กำลังออกแบบคอเลคชั่นฤดูใบไม้ผลิของปีนั้นอยู่ จากนั้นผลงานของเธอก็ได้รับการดูแลต่อโดย ฟิลิเป้ กีวโบเช่ (Philippe Guiborge) จนกระทั่งถึงปีค.ศ. 1977
ปัจจุบันกิจการของมาดามชาแนล อยู่ภายใต้การบริหารงานของ Alain Wertheimer และ Gerard Wertheimer ซึงเป็นหลานของ Pierre Wertheimer ผู้ร่วมก่อตั้ง House of Channel โดยมี คาร์ล ลาเกอร์ฟิลด์ (Karl Lagerfield) ดีไซน์เนอร์ชาวเยอรมัน เป็นผู้ดูแลการออกแบบของผลิตภัณฑ์ชาแนลทั้งหมดในตำแหน่ง Artistic Director ซึ่งเขาก็สามารถสืบสานสไตล์ที่เป็นเอกลักษณ์ของมาดามชาแนล และนำมาผสมผสานในงานของเขาได้อย่างลงตัว
แม้ว่ามาดามชาแนลจะอำลาโลกนี้ไปร่วม 35 ปีแล้ว แต่สไตล์ของเธอที่เป็นตำนานมากว่า 90 ปีนั้น ยังคงเป็นอมตะไม่ผิดไปจากคำกล่าวของเธอที่ว่า Fashion comes and goes but style remains นี่ก็คือเหตุผลว่าทำไมสินค้าชาแนลหลายรุ่นยังเป็นที่นิยมจนกลายเป็นรุ่น timeless classic เช่น กระเป๋าลายข้าวหลามตัดรุ่น 2.55 ซึ่งชื่อรุ่นมีที่มาจากเดือนและปีที่เปิดตัวกระเป๋ารุ่นนี้ คือเดือนกุมภาพันธ์ ปีค.ศ. 1955 หรือแจ็กเกตผ้า tweed เดินเส้นด้วยไหมเงินหรือทอง เป็นต้น
มาดามชาแนลเคยกล่าวว่า Luxury must be comfortable, otherwise it is not luxury. ซึ่งนี่เองคือความหรูหราในแบบชาแนลที่ทำให้ราคาเสื้อแจ็กเกตของชาแนลมีราคาถึงตัวละแสนหกหมื่นบาท ชุดสูทมีราคาเฉลี่ยอยู่ระดับ 2 แสนบาทขึ้นไป ส่วนกระเป๋าก็มีตั้งแต่ราคาย่อมเยาสุดที่ 4 หมื่นกว่าบาท ไปจนถึงเหยียบแสนบาทในรุ่น Limited edition เป็นต้น
นอกจากสินค้าแล้ว ความเป็นชาแนลยังถูกสะท้อนผ่าน ช้อป ซึ่งจะต้องแต่งด้วย ไบเบิล เดียวกัน เพื่อให้ลูกค้ารู้สึกว่านี่คือชาแนล ไม่ว่าจะเขาจะอยู่ช้อปไหนในโลก ภายใต้คอนเซ็ปต์สะท้อนความหรูหราสไตล์ชาแนลจากเสื้อผ้าไปสู่ช็อป เช่น วัสดุเคลือบผนังจะเป็นลายคล้ายผ้า tweed หรือห้องลองเสื้อผ้าแต่งด้วยงาช้างปลอม ชั้นวางเคลือบด้วยผ้าไหม ทั้งนี้ สินค้าจะถูกดิสเพลย์ภายใต้หลักที่ว่า reachable เพื่อให้ลูกค้าเข้าถึงและลองสินค้าได้ทุกชิ้น
พนักงานขายในชอปของชาแนลเรียกว่า fashion assistant ส่วนพนักงานขายเครื่องสำอาง เรียกว่า beauty assistant ซึ่งผ่านการอบรมทั้งเทคนิคการขาย สินค้า และแบรนด์ รวมถึง Corporate Orientation Program มาเป็นยังดี ทำให้พนักงานรู้จัก mission, vision และ value ของแบรนด์ นอกจากนี้ทางบริษัทยังยังมีการหมุนเวียนพนักงานไปที่ช็อปและออฟฟิศ เพื่อให้ได้เรียนรู้ปัญหาและระบบการทำงานในแต่ละแผนก เพราะบริษัทชาแนลมองว่า บุคลากรเป็นองค์ประกอบสำคัญในการสร้างความสำเร็จของแบรนด์
.. และนี่คือเหตุผลว่าทำไมแบรนด์ชาแนลจึงสามารถรักษาชื่อเสียงและความนิยมได้ยาวนานมากว่าศตวรรษ .. Credit นิตยสาร Volume |
